Wykrycie kłamstwa nie zawsze jest łatwe. Ludzie często zwracają uwagę na takie sygnały, jak kontakt wzrokowy, nerwowe gesty czy ton głosu, ale prawda jest taka, że ​​te wskaźniki bywają zawodne. Niektórzy ludzie mogą sprawiać wrażenie spokojnych, gdy kłamią, podczas gdy inni wydają się zdenerwowani nawet wtedy, gdy mówią prawdę. Z tego powodu różni specjaliści psychologii behawioralnej sugerują, aby zwracać większą uwagę na zadawane pytania niż na gesty rozmówcy.

W ostatnich latach badacze i eksperci w dziedzinie komunikacji i języka zauważyli, że pewne pytania strategiczne mogą znacząco zwiększyć prawdopodobieństwo wykrycia niespójności w czyjejś historii. Istnieje prosta technika oparta na dwóch kluczowych pytaniach , która pomaga wykryć sprzeczności, gdy dana osoba nie mówi całej prawdy.

Zasada tej metody jest prosta: kłamstwo wymaga większego wysiłku umysłowego niż mówienie prawdy . Kiedy ktoś wymyśla historię, musi pamiętać szczegóły, które właśnie wymyślił, zachować spójność narracji i odpowiadać na nowe pytania, nie zaprzeczając temu, co już powiedział. Proces ten wymaga większego poziomu koncentracji i pamięci niż zwykłe opowiadanie o tym, co się wydarzyło.

Pierwszym pytaniem, które niektórzy specjaliści zalecają, jest poproszenie osoby o powtórzenie historii, ale w odwrotnej kolejności . Na przykład, jeśli ktoś opowiada, co wydarzyło się w danej sytuacji, można poprosić go o opisanie wydarzeń, zaczynając od końca i przechodząc krok po kroku wstecz.

Ta strategia działa, ponieważ osoby mówiące prawdę łatwiej zapamiętują rzeczywiste wydarzenia, nawet jeśli zmieniają kolejność narracji. Natomiast osoby, które wymyśliły historię, mogą mieć trudności z jej uporządkowaniem, ponieważ relacja nie opiera się na prawdziwych wspomnieniach, lecz na improwizowanej konstrukcji.

Próba rekonstrukcji historii w odwrotnej kolejności zwiększa wysiłek poznawczy , co może prowadzić do dłuższych pauz, sprzeczności lub luk w narracji. Te niespójności nie dowodzą automatycznie, że ktoś kłamie, ale mogą wskazywać na konieczność bliższej analizy historii.